NIEUWS OVER DE OVERGANG

Overgang en werk

(Advertorial)

Op dit moment zijn er in Nederland 1,8 miljoen vrouwen in de overgang. Schattingen zijn dat 30% van hen zoveel last van de overgang heeft dat het hun functioneren negatief beïnvloedt. Dit geldt dus ook voor een groot aantal vrouwen op de werkvloer. Klachten als opvliegers, slecht slapen, algehele malaise, vergeetachtigheid, moeite met concentratie, extreme vermoeidheid en depressie, angst en paniek, kunnen ervoor zorgen dat vrouwen, en in sommige gevallen ook mannen, niet kunnen functioneren zoals van hen verwacht wordt. Veel vrouwen belanden met de diagnose burnout of depressie in de ziektewet of krijgen een vaststellingsovereenkomst onder hun neus om de arbeidsovereenkomst te beëindigen. Mannen van wie de partner in de overgang is kunnen ook te maken krijgen met meer verantwoordelijkheden in de thuissfeer met gevolgen voor hun functioneren op de werkvloer. 

Een werkgever heeft er baat bij te weten wat de overgang met een deel van zijn werknemers kan doen en daar op in te spelen. Met aanpassingen is het wellicht mogelijk om vrouwen die ernstige overgangsklachten hebben toch aan het werk te houden. Daarbij is te denken aan ondersteuning vanuit HR, aangepaste werktijden, extra vrije tijd, aangepast werk en dergelijke.

Op juridisch gebied hebben werkgevers een aantal verplichtingen die van toepassing kunnen zijn op vrouwen die ernstige klachten hebben door de overgang. In de eerste plaats dienen werkgevers te zorgen voor een gezonde werkplek. De Arbo-wet, het Arbobesluit en de Arboregeling regelen dit. Dat kan betekenen dat er voor vrouwen in de overgang wat maatregelen getroffen moeten worden zoals goede klimaatbeheersing, een ruimte met niet teveel prikkels, toegang tot een toilet in de buurt en dergelijke.

Als een vrouw te maken krijgt met ernstige klachten kan zij een beroep doen op de wet die recht op aanpassing van de arbeidsduur, arbeidsplaats en werktijd regelt: de Wet flexibel werken. Hierin is geregeld dat een werkneemster een verzoek kan doen om haar werktijden of plaats waar zij gewoonlijk haar werkzaamheden verricht aangepast krijgt in verband met haar overgangsklachten. De werkgever is verplicht hier serieus naar te kijken en hierop gemotiveerd te reageren.

Verder dient er rekening gehouden te worden met de gelijkheid tussen man en vrouw. Een vrouw moet dus op dezelfde comfortabele manier haar werkzaamheden kunnen verrichten als een man. Dat kan betekenen dat er voor een vrouw in de overgang maatregelen worden getroffen om haar het functioneren makkelijker te maken.

Voor de vrouwen die in een situatie zitten dat hun overgangsklachten hun functioneren in de weg staat, is het belangrijk om zich te laten ondersteunen indien hierdoor een conflict met de werkgever ontstaat. Hoewel de overgang geen ziekte is, kan een vrouw zich hier wel degelijk ziek door voelen met alle gevolgen van dien voor haar functioneren. Vrouwen in een dergelijke kwetsbare positie hebben vaak zelf nog niet in de gaten dat het hun overgang is die hen parten speelt. Men zou kunnen veronderstellen dat er voor – zeker grotere – werkgevers een rol weggelegd is op het gebied van voorlichting en beleid op dit gebied. Nogal eens wordt het etiket overspannen of burnout ten onrechte geplakt op een vrouw die last heeft van overgangklachten.

Als je als vrouw in de situatie komt dat je last krijgt van ernstige overgangsklachten die goed functioneren in de weg staan is het zaak om goed te weten wat je rechten en plichten zijn en op welke manier je met je werkgever in gesprek kunt gaan. Het is vooral belangrijk om niet te snel toe te geven aan maatregelen als beëindiging van de arbeidsovereenkomst, aangezien er vele andere opties zijn die ervoor kunnen zorgen dat je je overgangsjaren doorkomt bij je huidige werkgever. Vrouwen kunnen een beetje (juridische) ondersteuning hierbij wel gebruiken, zeker nu ze zelf in zo’n kwetsbare en zware periode van hun leven zitten.

Uiteraard zijn ook werkgevers van harte welkom zich te laten adviseren op het gebied van beleid gericht op gezond werken voor vrouwen in de overgang of partners van vrouwen in de overgang.

Mr. Catharina Mastenbroek is ervaringsdeskundige op het gebied van de overgang en juridisch adviseur. Zij kan je helpen om te gaan met (juridische) problemen op de werkvloer. Het zou toch zonde zijn als je na vele jaren hard werken niet meer kunt functioneren terwijl er tal van mogelijkheden zijn om deze tijd bij je werkgever door te komen. Voor advies en ondersteuning kun je contact opnemen via telefoonnummer 06-14742709 of vul het formulier in op de website: www.mrmastenbroek.nl


Balance app

Helaas alleen in het Engels, maar deze app kan je helpen bij het managen van je overgang. Je kunt er je eigen profiel in aanmaken, je klachten in de loop van de tijd bijhouden, informatie vinden over de vele symptomen van de overgang en communiceren met andere vrouwen in de overgang. Ook zijn er mogelijkheden om mee te doen aan challenges zoals elke dag een puzzel of sudoku doen, of elke dag bewegen. Zeer de moeite waard om even een kijkje te nemen. Dat geldt overigens ook voor de website van dr Louise Newson die deze app heeft ontwikkeld. De website vind je hier

Draaglast en draagkracht in de overgang 



Wie in de overgang komt, realiseert zich vaak niet dat het, in veel gevallen, niet mogelijk is om gewoon door te gaan met het leven zoals dat was voor de overgang. Voor een aantal vrouwen geldt dat dat lukt. De draagkracht is dan groot genoeg om de draaglast te dragen. Er spelen hierbij twee factoren een grote rol. De eerste is, zoals gezegd, de draagkracht. Deze is afhankelijk van de mate waarin ja als vrouw in de overgang klachten ervaart. Onvoorspelbaar is hoe je je als vrouw zult voelen tijdens de overgang. Twintig procent van de vrouwen merkt niet veel van de overgang. Van de andere tachtig procent heeft een derde zoveel klachten dat functioneren nauwelijks mogelijk is.

Draagkracht

Bij die vrouwen is de draagkracht dus ernstig verminderd. Ook vrouwen die reeds te kampen hebben met andere medische aandoeningen zullen merken dat de overgang voor hen een extra draaglastverminderende omstandigheid is. Zo hebben vrouwen die schildklierproblemen hebben vaak een zwaardere overgang dan vrouwen die hier geen last van hebben. Verder zijn vrouwen die eerder in het leven met psychische problemen te maken hebben gehad veel vatbaarder om daar ook in de overgang last van te krijgen. Daarbij kan men denken aan angst/paniek en depressie. Ook veel andere aandoeningen spelen meer op tijdens de overgang, maar met sommige klachten kun je ook voor het eerst te maken krijgen.

Zenuwstelsels

Het lichaam heeft twee zenuwstelsels, namelijk:
1. het centrale zenuwstelsel. Dit is het stelsel waarbij je bewust beslissingen neemt waarmee je het aanstuurt. Denk hierbij aan het aansturen van spieren, bewegen, spreken en dergelijke.
2. het autonome zenuwstelsel. Dit zenuwstelsel opereert geheel zonder invloed van de wil. We kunnen het slechts indirect beïnvloeden. Het autonome zenuwstelsel (autonoom=zelfstandig, onwillekeurig) regelt allerlei functies en processen in je lichaam zonder dat je daarover beslissingen hoeft te nemen. Het gebeurt automatisch. Denk hierbij aan ademhalen, het verteren van voedsel, de stofwisseling, je hartslag, het rondpompen van bloed en dergelijke.

Het autonome zenuwstelsel bestaat uit een parasympatisch deel en een sympathisch deel die, simpel gezegd, ieder hun eigen werking hebben, die tegengesteld is aan elkaar. Onder invloed van het dalen van het hormoon oestrogeen kan er een disbalans ontstaan tussen deze twee delen.

Het parasympatische deel zorgt voor rust, herstel, reparatie. Dit zorgt ervoor dat stress hanteerbaar blijft. Het houdt de hartslag rustig, de bloeddruk blijft laag, de spieren en andere organen krijgen voldoende bloed en zuurstof. Het is het deel dat zorgt voor ontspanning en herstel.

Het sympathische deel daarentegen komt in actie als er gevaar dreigt, of dit nu reëel is of niet. Het is het deel dat ons in staat stelt te overleven in levensbedreigende situaties, zoals dat vroeger, toen we nog te maken hadden met wilde dieren en andere gevaren, nodig was. Het is het deel dat ervoor zorgt dat we vechten of vluchten als er gevaar dreigt. Het zorgt er ook voor dat we presteren. Er komen stoffen in het lichaam vrij die zorgen voor actie, denk aan adrenaline en cortisol. Het lichaam komt in actie, je hartslag stijgt, je bloeddruk stijgt, je gaat sneller ademen en gebruikt meer energie.

Als deze twee systemen goed in balans zijn, is er niets aan de hand. Dat is in de overgang helaas vaak niet het geval. Onder invloed van hormoonschommelingen loopt de boel in het honderd en kan je als vrouw innerlijke stress ervaren. Daar is van buitenaf niets voor nodig. Het kan zich presenteren in de vorm van onrust, angst, paniek, spanning in het lichaam. Het alarmsysteem van je lichaam staat te strak afgesteld en je lichaam reageert op een manier die niet past bij de situatie.

Dit is een zwaar draagkrachtverminderende omstandigheid.

Draaglast

Het lichaam dat al te maken heeft met innerlijke stress kan ook nog te maken krijgen met stressvolle omstandigheden in de omgeving. Is innerlijke stress al voldoende om behoorlijke klachten te veroorzaken zoals hartkloppingen, angst en paniek, onrust, gejaagdheid, opvliegers en dergelijke, externe stress ofwel de draaglast kan daar nog een aardig schepje bovenop doen.

Nu je draaglast in de overgang een stuk lager kan zijn, is het zaak de draaglast daarop aan te passen. Dat is echter iets dat vaak niet gebeurt. Vrouwen hebben te maken met werk, gezin, ouders, sociale contacten. Mantelzorgen is bijvoorbeeld een grote bron van stress. Ging dat tot de overgang nog vrij goed, in de overgang kan het een zware wissel op het leven van vrouwen trekken. Het ‘zorgen voor’ is ook een factor die je draaglast bepaalt. Vrouwen zorgen voor hun gezin, hun partner, hun kinderen, hun ouders, hun vrienden en vriendinnen en voor ‘de duvel en zijn oude moer’. Ze zorgen alleen niet zo goed voor zichzelf, uitzonderingen daargelaten.

Dat leidt ertoe dat het lichaam en het brein die al te maken hebben met een verminderde draagkracht in de problemen komen door de draaglast die gelijk blijft of zelfs toeneemt. Dit is een recept voor zware overgangsklachten, waarbij op een gegeven moment het punt bereikt wordt dat je als vrouw terecht komt in een situatie dat je niet op dezelfde manier verder kunt gaan. Helaas wordt er dan vaak een burn-out of een depressie gediagnosticeerd, terwijl er in feite sprake is van een disbalans in het lichaam door afnemende hormonen die ervoor zorgen dat draaglast en draagkracht dusdanig uit elkaar gaan lopen dat een vrouw een breekpunt bereikt en haar werk, huishouden en andere dingen niet meer of in veel mindere mate kan doen.

Het is dus belangrijk dat je als vrouw goed voor jezelf gaat zorgen voordat de overgang zich aandient. Je draaglast kan en moet in veel gevallen verminderd worden. Dit kan op velerlei manieren. Er kunnen aanpassingen in het werk plaatsvinden, er kan met de partner worden overlegd over een herverdeling van taken, kinderen kunnen moeders draagkracht beter respecteren en haar de nodige zaken uit handen nemen, mantelzorg kan verminderd worden door andere bronnen aan te boren. Helaas gaan veel vrouwen zolang door met alles dat ze gewend waren dat ze te laat tot de conclusie komen dat ze niet meer kunnen wat ze altijd konden.

Wat betreft de draagkracht geldt dat het vrij lastig is om deze aan te passen. Veelal spelen genetische factoren een rol. Goed voor jezelf zorgen is de sleutel. Dit kan allerlei vormen hebben: van het zorgen voor een gezonde levensstijl (gezond eten, bewegen, voldoende rust) tot het kiezen voor ondersteuning in de vorm van geneesmiddelen, natuurlijke supplementen, therapeutische ondersteuning, yoga en dergelijke.

Het wegnemen van angst en onzekerheid kan men bewerkstelligen door geruststelling te vragen bij artsen met kennis van de overgang en door contact te onderhouden met vrouwen in dezelfde, herkenbare, situatie.

Het toverwoord om de overgang zo goed mogelijk door te komen is daarom balans: balans tussen draagkracht en draaglast. Zelfs als je daar als vrouw alles aan doet, kan de overgang een zware fase blijken te zijn, omdat je nu eenmaal weinig invloed hebt op je draagkracht en maar gedeeltelijk op je draaglast. Het begrijpen van dit fenomeen kan echter helpen om niet in paniek te raken en de juiste aanpassingen te maken.  

Serie podcasts over en aandacht op televisie voor de overgang

Naar schatting 1,5 miljoen vrouwen in ons land verkeren momenteel in de overgang en Elles de Bruin is één van hen. Vaak hoort zij dat je er 'gewoon doorheen' moet. Niet zeuren; vooral niet over hebben. En dat wil Elles doorbreken. Zij gaat het er wel over hebben. Over de lichamelijke en psychische klachten, de matige seks en de werkgevers en artsen die er soms geen raad mee weten.Als beheerder (Catharina) van deze website kwam ik in contact met Elles. Aan de derde podcast, die over stemmingsklachten gaat, heb ik een bijdrage geleverd.

In het programma Meldpunt van Omroep Max is ook aandacht aan de overgang besteed, wederom door Elles de Bruin.

Je vindt de podcasts met de naam Opvliegers hier of in bijvoorbeeld spotify. Abonneren op de hele serie is mogelijk. De aflevering van Meldpunt kun je hier terugkijken.

  

 

 

 

Link:

Deze website is een initiatief van de oprichters van de besloten Facebook-groep: Overgangs- en Menopauzeplein

 

Volg ons

We use cookies to give you the best experience. Read our cookie policy.