PSYCHISCHE VERSCHIJNSELEN VAN DE OVERGANG

Depressie in de overgang

Tijdens de overgang hebben veel vrouwen last van depressieve gevoelens. Sommigen raken in een serieuze depressie. Over de hormonale depressie bij vrouwen is nog te weinig bekend. Veel vrouwen weten niet wat hen overkomt.

Lees hier meer over depressie in de overgang.

Angst en paniek in de overgang

Angst en paniek zijn veel voorkomende symptomen in de overgang. Vaak krijgen vrouwen het label 'angststoornis' zonder dat naar de oorzaak wordt gekeken. 

Heel vaak zijn hormoonschommelingen de boosdoener.

Lees hier meer over angst en paniek in de overgang.

Stemmings
wisselingen tijdens de overgang

Jantje lacht, Jantje huilt. De overgang kan een ware achtbaan zijn. 

Lees hier meer over de emotiewisselingen in de overgang.

Huilbuien tijdens de overgang

In de overgang ervaren vrouwen niet alleen lichamelijke klachten. Veel vrouwen voelen zich ook emotioneler. Ze kunnen minder hebben van hun omgeving, zijn prikkelbaar of barsten om niets in tranen uit. Hoe komt dit?

De oorzaak is terug te voeren op wisselende hormoonspiegels. Die zorgen ervoor dat vrouwen (net als in de puberteit, voor of tijdens een menstruatie en bij een zwangerschap) labieler kunnen worden.

Mensen verschillen van dieren op dit punt. Geen enkel dier huilt. Het brein bij mensen zit anders in elkaar. Dit is evolutionair te verklaren. Als je het vergelijkt met dieren komt de mens hulpeloos ter wereld. Hij is afhankelijk van anderen. Huilen is de enige mogelijkheid waarop hij zich kan uiten, totdat hij leert praten. Daarom is huilen een efficiënte manier om hulp, steun en troost te vragen. Het is een teken van machteloosheid. Hoewel volwassenen wel kunnen communiceren en niet meer hoeven te huilen om hulp te vragen, zit dit mechanisme toch diep verankerd in het menselijke brein.

In de overgang lijkt iets anders aan de hand te zijn. Er is geen directe reden om te huilen. Het lichaam geeft signalen van innerlijke stress, door de verlaging van de hormoonspiegels zijn er minder geluksstofjes in het lichaam aanwezig. Ook is het vaak zo dat vrouwen in een fase zitten waarin hun lichaam niet meer van hen lijkt te zijn en spelen er allerlei zaken in hun leven die het er ook niet direct gemakkelijker op maken. Dit alles leidt opnieuw tot een gevoel van hulpeloosheid.

Voor veel vrouwen is huilen dan de manier om zich te uiten. Dat gebeurt soms op momenten dat er geen (directe) aanleiding lijkt te zijn. Een tragische film, een droevig liedje, een kleine onenigheid in huis of soms helemaal niets en de tranen vloeien. Het is niets om je zorgen over te maken. Huilen lucht bovendien vaak op, hoewel dat weer niet voor iedereen geldt.

Als vrouwen eenmaal in de gaten krijgen dat dit soort emotionele buien wordt veroorzaakt door hun hormonen, kunnen ze er beter mee omgaan en is het ook voor de omgeving duidelijker wat er aan de hand is. Daarom raden wij vrouwen aan om regelmatig met andere vrouwen te delen hoe ze zich voelen. Dat kan met vriendinnen, je moerder (als je die nog hebt) of in onze besloten Facebookgroep: Overgangs- en Menopauzeplein  

Depressie

een veel voorkomend verschijnsel in de overgang

Hoewel veel vrouwen de diagnose depressie of angststoornis krijgen opgeplakt tijdens de overgang, wordt lang niet altijd onderkend dat deze klachten het gevolg kunnen zijn van de veranderende hormoonspiegels in het vrouwenlichaam.

Net als bij PMDD (Pre Menstrual Disphoric Dysorder) en postnatale depressies, is sprake van een verandering in de hormoonspiegels die invloed heeft op het serotonineniveau in de hersenen. Serotonine is een van de hormonen die zorgt voor een goed gevoel. Als de serotoninebalans verstoord raakt, kan men depressief worden.

Daar is vaak wel iets aan te doen. Alleen al het feit dat vrouwen weten waar hun gevoelens vandaan komen, kan helpen. Daarnaast kan het toevoegen van de hormonen oestrogeen en progesteron voor een verbetering in de stemming zorgen. Ook antidepressiva worden steeds meer voorgeschreven aan vrouwen in de overgang, hoewel het niet geheel duidelijk is of deze ook bij een hormonale depressie helpen en het effect van zowel hormoonsuppletie als antidepressiva erg individueel is.

Onvoorspelbare hormoonfluctuaties, stress, een veranderend lichaamsbeeld en seksualiteit, onvruchtbaarheid of veroudering, het zijn allemaal factoren die alleen of in combinatie emotionele stress kunnen veroorzaken die kan resulteren in stemmingswisselingen of, in meer ernstige gevallen, depressie. Het achterhalen van de oorzaak en omvang van je ‘menopauzeblues’ is erg belangrijk.

Wat is de relatie tussen overgang en depressie?
‘Depressief’ en ‘depressie’ zijn woorden die worden gebruikt om drie duidelijk verschillende omstandigheden te beschrijven:
- Een depressieve stemming: Dit is een normale, korte periode van een somber of verdrietig gevoel dat vaak wordt ervaren en zelden behandeling vereist. De medische term is dysphorie.
Depressie als symptoom: Dit type depressie kan te wijten zijn aan een breed scala van medische of psychologische problemen, of aan intense reacties op gebeurtenissen in het leven (zoals echtscheiding, het verlies van een baan, de dood van een geliefde). Het is meestal van korte duur en heeft meestal geen behandeling nodig, hoewel het kan overgaan in een klinische depressie. De medische term voor depressie die het grootste deel van de dag voorkomt, meer dagen wel dan niet, gedurende ten minste 2 jaar is dysthemie.
Klinische depressie: Dit is een aandoening waarvan wordt verondersteld dat deze het gevolg is van een chemische onbalans in de hersenen. Een klinische (grote) depressie vereist behandeling.

Hormonen en stemming
Veel vrouwen ervaren stemmingswisselingen tijdens de (peri)menopauze. Hoogtepunten worden afgewisseld met huilbuien. Vrolijke momenten gevolgd door dagen met een slecht humeur. Aangenomen wordt dat deze stemmingswisselingen verband houden met de fluctuerende niveaus van oestrogeen en progesteron tijdens de overgang. Als een vrouw niet goed slaapt vanwege nachtelijk zweten, zal haar humeur ongetwijfeld ook worden beïnvloed.

Vrouwen die in hun jongere jaren ernstige PMS hadden, kunnen tijdens de overgang ernstigere stemmingswisselingen hebben. Ook lijken vrouwen met een voorgeschiedenis van klinische depressie bijzonder kwetsbaar te zijn voor depressie tijdens de overgang. Vrouwen die een of meer postnatale depressies hebben gehad, lopen ook meer kans op een depressie tijdens de overgang. Of het nu gaat om een lichte somberheid of iets ernstigers, niemand mag in stilte lijden aan stemmingswisselingen of depressie. Zoek altijd hulp als je last hebt van neerslachtigheid.

Angst en paniek


De meest voorkomende psychologische symptomen van de overgang zijn een verlies van zelfrespect en zelfvertrouwen, angst en paniekaanvallen. Veel mensen hebben depressieve symptomen, maar ze zijn niet echt depressief. Ze zijn opvliegend, irrationeel of rusteloos. Vaak realiseren vrouwen zich niet dat angst en paniek symptomen zijn die verband houden met de overgang.

Angst en paniekaanvallen komen vaak voor tijdens de (peri)menopauze. Ongeveer 40% van de vrouwen ervaart het, in verschillende vormen. Sommige vrouwen hebben last van angstaanvallen gedurende de dag, maar veel vrouwen hebben juist nachtelijke paniekaanvallen. Nachtelijke paniekaanvallen kunnen overweldigend zijn.
Niet zelden worden vrouwen 's ochtends om 3 of 4 uur wakker, volledig in paniek. Je bent doodsbang en ervan overtuigd dat alles in je leven op springen staat. Het is ronduit onverdraaglijk en een ware marteling.

Je brein  bombardeert je met worst-case-scenario's die niets te maken hebben met de realiteit. Je wordt zwetend wakker en zegt tegen jezelf: ‘Dit ben ik niet. Ik ben nooit een tobber geweest ‘. Sommige vrouwen hebben meer last van angst gedurende de dag, terwijl anderen er 's nachts meer last van hebben. Sommige vrouwen worden er dag en nacht door geplaagd. Of je nu wordt geteisterd door angstgevoelens overdag of angstaanvallen in de nacht, het kan enorm ondermijnend werken.  

Door de lichamelijk overgangsverschijnselen ontwikkelen nogal wat vrouwen angst voor ernstige ziektes. Hypochondrie steekt juist tijdens de overgang vaak de kop op.

Wat kun je doen om angst en paniek te verminderen? Lees het hier.

Stemmingswisselingen

Je dag begint in angst en paniek. Je leven lijkt een soort hopeloos zwart gat. Je lijf staat stijf van de spanning. Het moet stoppen. Dat is het enige dat je weet. Je huilt, je ziet op tegen de dag. Hoelang nog? Waar heb je het aan verdiend?

's Middags is de onrust gezakt. Iemand zegt iets over je dat je niet bevalt. Je bent woest, gaat helemaal door het lint en zegt allerlei dingen waar je later spijt van krijgt. Weer huil je. 

Na het avondeten zit je eindelijk op de bank. Je vraagt je af waar je je 's ochtends en 's middags zo druk over hebt gemaakt. Je hebt zin om nog even wat te gaan doen. Je voelt je licht en wilt nog niet naar bed. Je neemt een wijntje. Morgen zal het vast beter gaan. 

Je gaat naar bed, wordt vroeg wakker. Spanning in je lijf. Je ziet op tegen de dag. Je huilt. Het is weer zover.

Stemmingswisselingen kunnen het leven van een vrouw in de overgang danig vergallen. Meer dan de helft van de vrouwen heeft er tijdens de overgang last van. De huisarts geeft je al snel het predicaat 'overspannen' of 'burnout', maar dat is het niet. Het zijn de hormoonspiegels die schommelen. De ene vrouw heeft stemmingswisselingen gedurende de dag, de ander heeft een aantal dagen of zelfs weken last van een beroerde stemming die dan ineens weer optrekt. Ze herinnert zich dan niet eens meer hoe het voelde. 

Het is goed je te realiseren dat je hormonen bezit van je hebben genomen en dat jij het niet zelf bent met die grillige buien. Je wordt vaak niet begrepen door mensen in je omgeving. Ga eens lezen op een forum waar andere vrouwen in de overgang hun verhaal doen. Je zult zien dat je niet de enige bent die 's ochtends aan de antidepressiva wil en 's avonds naar een feestje. 

De oorzaak van stemmingswisselingen wordt gezocht in de schommelende hormoonspiegels die het hormoon serotonine beinvloeden. Als je veel last hebt van wisselende stemmingen of van angst of depressiviteit, dan is het verstandig om hulp te zoeken bij een vrouwenpoli, overgangsconsulente of gynaecoloog met specialisatie overgang. Huisartsen weten vaak niet wat ze met de symptomen van de overgang aan moeten. Als er geen opvliegers zijn en je menstrueert nog gewoon, dan krijg je vaak het etiket overspannen, burnout of depressief. Dat is jammer, want mogelijk ben je geholpen met hormoonsuppletie, antidepressiva of natuurlijke middelen die helpen bij klachten van de overgang.

Lees ook wat je aan klachten in zijn algemeenheid kunt doen op de pagina HULP.

Over ons: lees hier



Contact met de redactie: vul het formulier in of mail ons.

Link:

Deze website is een initiatief van de oprichters van de besloten Facebook-groep: Overgangs- en Menopauzeplein